|
| EDUKACIJA |
| Aktivnosti LOA su velikim delom usmerene na edukaciju građana o ekološkom značaju i estetskom zadovoljstvu koje ptice pružaju. LOA je objavila prvi priručnik za identifikaciju ptica na srpskom, aktivno promoviše područja od međunarodnog značaja za ptice, u saradnji sa RTS je snimila film "Ptičarenje za početnike", organizuje izlete i predavanja za svoje članove, kao i posmatranja ptica i izlete za građane, često se oglašava u medijima, izdaje svoj glasnik, učestvuje u razvoju eko-turizma, organizuje takmičenje Veliki dan ptica i, u saradnji sa drugom NVO, organizuje Evropski vikend posmatranja ptica (više o tome na strani “Društvene aktivnosti”), kao i brojna događanja sa ciljem približavanja ptica široj javnosti. |
Slika: Milan Obradović |
Najznačajnije aktivnosti: |
| Priručnik “Ptice Srbije i područja od međunarodnog značaja”
Aprila 2008., LOA je objavila “Ptice Srbije i područja od međunarodnog značaja”, prvi terenski priručnik za određivanje vrsta ptica na srpskom jeziku. Sve zemlje sa kojima se Srbija graniči već imaju takve publikacije i njihova iskustva nas uče da je dostupnost priručnika na maternjem jeziku značajno oruđe za podizanje javne svesti o potrebi zaštite ptica i prirode uopšte. Da bismo nešto zaštitili, moramo ga poznavati, a ovaj priručnik će omogućiti stvaranje mreže posmatrača sposobnih da pomognu profesionalcima u poznavanju i zaštiti ptica.
Od oko 360 vrsta ptica koliko je zabeleženo u Srbiji, pruručnik prikazuje oko 140, uglavnom češćih vrsta. Tekst za svaku pticu pominje glavne odlike značajne za identifikaciju vrste, potom staništa u kojima se javlja i, u slučaju usko rasprostranjenih vrsta, region ili područje u kome se gnezde. U nastavku priručnika sledi vodič po 35 područja od međunarodnog značaja za ptice (Important Bird Area ili IBA) koji opisuje koje se tu vrste javljaju, koja su staništa zastupljena, stepen zaštite i faktore ugroženosti. Na karti se mogu videti položaji i veličina svakog područja.
|
|
Autori priručnika su Dragan Simić i Slobodan Puzović, ilustracija ptica Zbigniew Sroga, fotografija ptica Maciej Szymanski i Jyrki Mäkelä, a fotografija područja S. Puzović, Goran Sekulić i Srdjan Belij. Priručnik je finansirao Grad Beograd – Gradska uprava, Sekretarijat za zaštitu životne sredine, u okviru konkursa za finansiranje projekata nevladinih organizacija u 2007. |
TV film “Ptičarenje za početnike”
Tokom juna 2005. je završena proizvodnja TV filma "Ptičarenje za početnike" nastale u saradnji LOA sa Ekološkom redakcijom državne televizije RTS. Ovo je prva emisija u istoriji RTS posvećena temi kako posmatrati ptice. Prikazuje proces identifikacije na primerima nekoliko lakših vrsta i obiluje praktičnim savetima na šta obratiti pažnju, o opremi i etici, problemima u identifikaciji, ugroženosti ptica, te sportskom i turističkom aspektu ptičarenja.
U našoj sredini je posmatranje ptica jos uvek relativno nov i široj javnosti nepoznat ili makar nejasan koncept. Stav javnosti najbolje je ilustrovao pitanjem upravnik jednog vojvođanskog ribnjaka u susretu sa stranim gostima na organizovanoj posmatračkoj turi: "Kakva je svrha posmatranja ako ne pucaju na ptice?!"
Emisija traje 25 minuta, a snimljena je u okolini Beograda i na Obedskoj bari. Bazirana je na Simićevom početničkom priručniku i u njoj učestvuju Milica Dajović, Ljiljana Marjanović i, kao prezenter, Dragan Simić. Režiju je potpisao Filip Čolović. |
Srpska nomenklatura ptica
Da bi već pominjani priručnik uopšte bilo moguće napisati, prethodno je trebalo standardizovati imena vrsta ptica na srpskom jeziku. Ornitolozi u našoj zemlji, a naročito početnici, suočavali se sa problemom velike šarolikosti naziva za jednu istu vrstu ptice u različitim literaturnim izvorima. Činjenica da svaka knjiga navodi različite nazive za istu vrstu je početnike dovodila do velike konfuzije. Nije bio redak slucaj da se dva ili više popularnih naziva koriste za istu vrstu a, još gore, nekada se isto ime upotrebljavalo i za više vrsta!
Rešenje za ovaj problem je bilo stvaranje zvanične nomenklature svih ptičijh vrsta na srpskom jeziku. Otuda je jedna od prioritetnih akcija LOA bila revizija srpske ornitološke nomenklature zapadnog Palearktika, kojom su definisana postojeća imena za oko 300 vrsta ptica Srbije, te po prvi put nastali nazivi za još 600 vrsta Evrope i širokog Mediterana.
Dobar naziv treba da je jednoznačan, izražava rodovsku srodnost vrste, opisuje pticu, da je odgovarajuće izveden, da je star i u narodu prihvaćen, lak za pamćenje i izgovor. Kakobilo, ime koje bi ispunjavalo sve ove uslove (gotovo da) ne postoji. Neke od mogućnosti korišćene pri imenovanju (posebno vrsta koje se ne javljaju kod nas, te otuda nemaju narodno ime) bile su po glasanju (npr. vivak), boji perja (crna lunja), građi i drugim morfološkim specifičnostima (tankokljuna carska šljuka), po ponašanju (leganj), izboru hrane (pčelarica) ili načinu ishrane (šljuka kamenjarka), izboru staništa (stepska eja) ili mesta za gnežđenje (golub dupljaš), geografskoj rasprostranjenosti (španski krstaš) te prirodnjaku koji je pticu za nauku prvi put opisao (Palasov belorepan).
Tako su nastala imena oko 900 vrsta objavljena u Dvogledu (Vol. 4 i 5-6) tokom 2004. i 2005. Autori srpske ornitološke nomenklature su: V. Vasić, D. Simić, Ž. Stanimirović, M. Drndarski, M. Šćiban, M. Ružić, S. Kulić, M. Kulić i S. Puzović. |
Izleti
Redovni edukativni programi velikim su delom usmereni na decu viših razreda osnovnih škola. Tokom zimskih meseci se po obalama beogradskih reka organizuju posmatranja pataka zimovalica, s proleća se seoba ptica prati na rinjaku Mika Alas u Pančevačkom ritu, a s prvim lepim danima organizuju se jednodnevni izleti u značajna staništa ptica (Obedska i Carska bara, Zasavica, Deliblatska peščara). |
|
|
