Kako je 2. februar je Svetski dan zaštite vlažnih staništa, a najznačajnija područja identifikuju se po brojnom prisustvu barskih ptica, srpski ornitolozi, okupljeni oko LOA, DZPPV i drugih NVO (u potpisu), obratili su se nadležnima – Odeljenju za šumarsku i lovnu inspekciju Ministarstva poljoprivrede; Odeljenju za zaštitu životne sredine u oblasti zaštite i korišćenja prirodnjih dobara, resursa i ribarstva Ministarstva životne sredine – sledećim upitom:

S obzirom da se hladni talas zadržava tokom čitave druge polovine januara, da je vec drugi po redu ove zime, sa  dnevnim i noćnim temperaturama daleko ispod nule, poleđenim stajaćim vodama, barama i ribnjacima i vecim ili manjim kolicinama snega.

S obzirom da barske ptice u takvim okolnostima vreme provode odmarajući se, mirujući i čuvajući energiju ili se hraneći da nadoknade utrošene kalorije.

S obzirom da ih lovci i u takvim ekstremnim uslovima love,  pucnjavom rasplašuju sa lokacija za odmor i ishranu, teraju da troše kalorije na let i bežanje, time dodatno iscrpljuju i smanjuju otpornost organizma da podnese nepovoljan period.

Što prepoznaje i priznaje i Zakon o lovstvu (objavljen u "Sl. glasniku RS" broj 39/93, 44/93, 60/93), koji u članu 46. izričito navodi: “Divljač zaštićenu lovostajem zabranjeno je loviti: 1) ako je ugrožena požarom, poplavom, snežnim nanosima, poledicom i drugim elementalnim nepogodama ...”

Ornitolozi Srbije Vas pitaju zašto, shodno svojim ovlašćenjima i obavezama, niste reagovali i lovačkim udruženjima naložili da privremeno obustave sve lovne aktivnosti, odnosno kada nameravate da proglasite meru privremene zabrane lova u cilju očuvanja populacija pernate divljači?

LOA i DZPPV pozivaju sve znalce i ljubitelje ptica da se tokom januara 2010. pridruže tradicionalnom međunarodnom zimskom cenzusu ptica močvarica. Ciljni datum je vikend 16-17. januar,  no prihvatljiva su opažanja iz čitavog meseca.

Tih dana se širom Europe broje vodene ptice na hiljadama lokacija, kako bi se došlo do procena trendova i veličina populacija. Januar je pogodan za brojanje močvarica jer je on najhladniji mjesec u godini, pa se smatra da su do tada sve ptice već na svojim zimovalištima i da su na tim mestima njihove koncentracije najveće. Isto tako se smatra da još nisu započele sa prolećnom seobom, pa neće doći do dvostrukog brojanja.

Ptice močvarice su sve ugroženija grupa ptica usled uništavanja močvarnih staništa širom sveta. Njihovim januarskim cenzusom pokušava se utvrditi reprezentativni deo populacije svake vrste. Upoređivanjem sa brojnošću iz prošlih godina procenjuje se kretanje populacija (da li one rastu, padaju ili su stabilne) i ugroženost pojedinih vrsta. Na osnovu tih saznanja planira se zaštita najugroženijih vrsta, njihovih staništa i lokaliteta. Zato je potrebna međunarodna saradnja poznavalaca ptica u posmatranju, sakupljanju podataka i njihovoj razmjeni sa naučnim i zaštitarskim krugovima. U posmatranju i razmeni podataka mogu učestvovati ljubitelji prirode svih uzrasta.

O rezultatima se koordinator za Europu izveštava putem nacionalnih koordinatora. Svake godine u ovom tradicionalnom cenzusu samo u Srbiji učestvuju desetine ptičara, a broj prebrojanih ptica prelazi i 300.000 jedinki. Zato je cilj svakog cenzusa uključivanje što većeg broja brojioca kako bi pokrili što veći broj lokaliteta (reka, bara, ribnjaka, akumulacija, itd).

Ove godine se dodatna pažnja posvećuje i istovremenoj potrazi za globalno ugroženom i gotovo izumrlom tankokljunom carskom šljukom Numenius tenuirostris. To je najređa vrsta Evrope. Poslednji put je posmatrana i snimljena početkom ovog veka u Mađarskoj, a u prošlosti je beležena i po barama i slatinama Vojvodine. 2008. je Slender-billed Curlew Working Group pokrenula akciju da se pronađe preostala populacija radi njihove zaštite. Prioritet je detaljno pretraživanje potencijalnog negnezdećeg područja rasprostranjenja (od Maroka do Japana) sa ciljem da se pronađene ptice označe satelitskim odašiljačem. Preporučeno je da se u svim zemljama u kojima postoje istorijski podaci o tankokljunoj carskoj šljuci i u kojima postoji verovatnoća da se ona pronađe, napravi poseban napor u potrazi za tom pticom, u periodu do jula 2010. Stručnjaci i iskusniji ptičari pozivaju se da se uključe u potragu. Najinteresantnije razdoblje za nas je mart i april, iako nisu isključeni ni mogući nalazi iz zimskog perioda. Više informacija, zajedno sa fotografijama, filmovima i snimcima glasanja možete naći na stranici www.slenderbilledcurlew.com.

Za brojanje ptica odaberite najpovoljniji dan, koji vama odgovara, koji ima dobru vidljivost (izbegavajte maglu, padavine i jači vetar), kao i lovne dane. Mnoge vrste vodenih ptica se ne zadržavaju samo na vodenim staništima (kao npr. galebovi koji se mogu naći na deponijama, ili guske po poljima, itd.) pa ukoliko možete, obratite pažnju i na takva staništa.

Ukoliko planirate da uzmete učešće u cenzusu, obavestite unapred o tome koordinatora na loa@ptica.org, kako bi vam dostavio excel tabelu za izveštavanje, ali i povezao sa drugim ptičarima koji izraze želju da pokrivaju isto područje, kako ne bi došlo do dvostrukog brojanja istih ptica. Takođe, sa eventualnim dodatnim pitanjima obratite na gore navedeni e-mail.

Proteklog vikenda, 67.544 odraslih i dece iz 35 zemalja pozdravilo se sa odlazećim pticama selicama (prošle godine 51.031).  Sve je to bio deo Evropskog vikenda posmatranja ptica, koji su organizovale BirdLife International i nacionalne organizacije za zaštitu ptica. Već peti put, kod nas su vikend organizovale Liga za ornitološku akciju Srbije i Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Vojvodine.

U okviru ovogodišnjeg EuroBirdwatcha, Liga za ornitološku akciju Srbije organizovala je radionicu o monitoringu ptica. Partneri u projektu bili su Bugarsko društvo za zaštitu ptica, fakultet za primenjenu ekologiju „Futura“ i beogradsko JP „Gradsko zelenilo“, uz finansijsku podršku Sekretarijata za životnu sredinu Grada Beograda.

Radionicu je vodio Jordan Hristov, koordinator bugarskog monitoringa gnezdarica, koji je preneo tamnošnja iskustva, objasnio metodu i prikazao prve rezultate koje su postigli. Ono što je u ovoj metodi od posebnog značaja jeste mogućnost učešća građana – to je prava citizen science. Nije nužno da to rade ornitolozi, pa čak nije nužno ni dobro poznavanje ređih vrsta ptica. Iako se beleže sve opažene vrste, u konačne analize ulaze samo one za koje se prikupi najveći broj podataka, tj. što veći statistički uzorak. Npr, od 190 vrsta, koliko je u poslednjih pet godina tokom ovakvog monitoringa zabeleženo u Bugarskoj, analizirani su trendovi populacija za samo  40 najčešćih, što obezbeđuje valjanost podataka, ali i omogućava učešće i običnim ljubiteljima ptica.

Ukupno je bilo 16 učesnika, od muzejskih kustosa i studenata ekologije i biologije, preko nastavnika i rendžera zaštićenih područja, do planinara. Učesnici su dobili uputstvo za rad i izveštaje sa panevropskim rezultatima ovakvog monitoringa,  kao i prateće formulare za unos opažanja, te priručnik za identifikaciju ptica (dostupan i kao pdf od 2 Mb) i drugi broj časopisa Detlić (izdanje DZPPV i LOA).

Namera Lige za ornitološku akciju jeste da ovom metodom monitoringa pokrije čitavu Srbiju, pa će u tom cilju održati seriju predavanja i vežbi u više gradova. Svi građani zainteresovani za učešće mogu se obratiti na loa@ptica.org